Toneelvoorstelling 6 aso

Op vrijdag 23 en zaterdag 24 november konden de leerlingen van 6 aso ’s avonds in Theater Box in Gent een voorstelling bijwonen van ‘De Meiden’, een toneelstuk van Jean Genet. Een waargebeurd verhaal gebracht door een volledig vrouwelijke cast, een sterke vertolking, een opvallende regie met veel tekentaal … Margo De Coster uit 6WeWi maakte volgend verslag.

Zaterdag 24 november 2018 trokken we naar het gezellige zaaltje Theater Box in Gent. Dit is volgens de affiches aan de bar de kleinste theaterzaal in Gent en omstreken. Op de planning stond het toneelstuk ‘De Meiden’, geschreven door Jean Genet in 1947. Het stuk werd gebracht door het Belgisch Repertoire Theater, een gezelschap waarmee ik ondertussen vertrouwd ben. Wat mij na ‘De eerste eerste keer’ en ‘Vrijdag’ is bijgebleven, zijn de speciale thema’s zoals incest en seksualiteit en de goede acteerprestatie van Mieke Bouve. Dit jaar bracht het gezelschap met ‘De Meiden’ een toneel over incest, kleineren, fysiek en psychisch geweld. Ondanks de zware thematiek keek ik toch uit naar anderhalf uur culturele ontspanning. Deels omdat ik nieuwsgierig was en deels omdat ik wist dat Mieke Bouve weer meespeelde, deze keer in de rol van Mevrouw. De meiden werden gespeeld door Heidi De Grauwe en Katrijn Govaert en het stuk is geregisseerd door Paul Ooghe.

Wat ik op voorhand niet wist, is dat het toneelstuk gebaseerd is op een waargebeurde geschiedenis, die van de zussen Papin. Op Wikipedia vond ik hun verhaal. In 1933 hebben de zussen hun meesteres en haar dochter vermoord en zijn daarna samen naakt in bed gekropen. Deze zaak inspireerde velen, onder wie Jean Genet. ‘De Meiden’ gaat ook over twee dienstbodes, Claire en Solange. Bij afwezigheid van hun mevrouw, die ze gewoon Mevrouw noemen, voeren ze een rollenspel op waarin ze om beurt Mevrouw spelen. Dit noemen ze de ceremonie. Tijdens de ceremonie reageren zij hun frustraties, woede en onmacht af. Om hun waardigheid en vrijheid terug te winnen, beslissen ze Mevrouw te vermoorden. Ze laten haar minnaar opsluiten en maken een gifmengsel. Wat ontstond als een onschuldig spel wordt stilaan bittere ernst. In de slotscène drinkt Claire van het gif en valt ze neer …

Het eerste wat mij opviel toen ik het zaaltje binnenstapte, was de kleur rood. Het grote zachte bed en de muren waren bekleed met rood fluweel. Door de juiste belichting schitterde de kamer en waande ik me in een paleis. Ook het prachtige plafond, versierd met zilveren rozen, bewees de rijkdom van Mevrouw. Nadat Claire van het gif had gedronken, vielen enkele rozen naar beneden. Hoewel dit nooit expliciet wordt vermeld, suggereert de regisseur hier volgens mij mee dat ze sterft. De vallende rozen in combinatie met het grote rode bed en de onbeweeglijke Claire zorgden natuurlijk wel voor de nodige dramatiek. Ik vind de keuze voor rood zeker gepast. De meeste mensen associëren rood met liefde, lust, rijkdom, bloed of gevaar. Niet toevallig zijn dit belangrijke elementen in het stuk. Een andere wand was wit en de actrices staarden hierin alsof het een spiegel was. Ik vraag me wel af waarom geen gebruik is gemaakt van een echte spiegel. Misschien was het te moeilijk voor de actrices om zichzelf te zien en toch in hun rol te blijven. Verder was er ook nog een telefoon. Deze had vooral een inhoudelijke betekenis. Hij werd gebruikt om Meneer, de minnaar van Mevrouw, te introduceren in het verhaal.

Naast het decor hadden ook de kostuums een belangrijke symboliek in het toneel. Tijdens de openingsscène droeg Claire enkel lingerie. Dit zette meteen de toon voor de rest van het stuk. In het begin voelde dit wat onwennig aan. Toen Mevrouw ook in haar onderjurk stond, keek het publiek daar niet meer van op. In andere scènes droegen de meiden simpele donkere kleedjes en Mevrouw had een koningsblauwe jurk met sieraden aan. Dit benadrukte nog eens het klassenverschil en de rijkdom van Mevrouw. Wanneer de meiden ’s nachts rondzwierven in het kasteel of tijdens de ceremonie, droegen ze deze jurken. Dit deden ze omdat ze zich zo Mevrouw waanden. Alle drie de vrouwen legden veel nadruk op deze jurken en het uiterlijke. Dit getuigt van een bepaalde oppervlakkigheid. Ook de kleuren van de jurken hadden een bepaalde symboliek. Zo wou Claire tijdens de ceremonie een lang wit gewaad dragen, maar ze mocht niet van Solange. Ze mocht de ‘onbevlekte’ kleur niet dragen en moest rood aantrekken.

Uit de houding van de personages tegenover elkaar kan je veel leren over de inhoud van het stuk zelf. Claire en Solange hebben een soort haat-liefderelatie. Door het rollenspel afgewisseld met de realiteit werd het soms verwarrend om uit te maken hoe ze echt tegenover elkaar staan. Bepaalde momenten liggen ze samen op het bed terwijl ze elkaar strelen. Volgens mij is dit wanneer ze zichzelf zijn en van elkaar houden. In andere scènes is er een veel grotere afstand tussen hen en spuwen ze op elkaar. Dit is meestal het geval wanneer een van beiden de rol van Mevrouw speelt. Zoals magneten trekken ze elkaar aan en stoten ze elkaar af. Ook de verhouding tussen Mevrouw en de meiden wordt duidelijker als je de proxemiek bestudeert. Ze doet afstandelijk tegenover de meiden en staat boven hen. Toch raakt ze hen soms aan, niet uit liefde maar eerder om te tonen dat ze haar bezit zijn. Door de proxemiek merk je dat Mevrouw meer van Claire houdt dan van Solange. Zo bewondert ze bijvoorbeeld van dichtbij de make-up van Claire. Tussen Mevrouw en Solange daarentegen is er altijd een grotere afstand. Dit toont hun kille, verbitterde relatie aan.

Na het dramatische einde met een echte traan van Solange verliet ik met gemengde gevoelens de zaal. Het open einde bezorgde mij een wrang gevoel. Toch heb ik zeker genoten van de acteerprestaties van de drie vrouwen. Je moet het maar kunnen: je serieus houden terwijl je iemands voeten kust of een minutenlange monoloog voert. Het toneelstuk heeft me zeker niet afgeschrikt, maar als dit stuk op tv was getoond, hadden ze zeker afgesloten met het nummer van de zelfmoordlijn. Daarom zou ik voor een volgend theaterbezoek opteren voor een luchtiger thema, al dan niet in de gezellige Theater Box.

Margo De Coster, 6WeWi